اديب تاجيك خواستار كمك متخصصان زبان فارسي به تاجيكستان شد

دوشنبه – میرزا شکورزاده تاریخدان و ادیب تاجیک پیشنهاد کرد: میزگردهایی با حضور متخصصان و نهادهای دولتی متولی امر فرهنگ در سه کشور فارسی‌زبان تشکیل تا برای گذار سریعتر از الفبای سیرلیک به الفبای فارسی در تاجیکستان راه‌هایی یافته شود.

به گزارش خبرنگار ایرنا از دوشنبه، با اینکه از آغاز استقلال تاجیکستان در ‪ ۱۹‬سال پیش، همواره بحثهایی بین بسیاری از دانشمندان زبان و ادبیات فارسی و فرهنگیان تاجیک برای بازگشت به الفبای فارسی برای نگارش این زبان در این کشور به جای خط سیریلیک در گرفت.

موضوع جایگزینی زبان فارسی بجای سیریلیک که در ابتدای حکومت شوروی سابق صورت گرفت، پیشرفت‌هایی نیز داشت اما هر بار این موضوع به تعویق افتاد و آخرین بار گفته شد که این امر تا زمان نامعلومی به تاخیر می‌افتد.

میرزا شکورزاده تاریخدان و ادیب معاصر تاجیک از معدود مولفان این جمهوری فارسی زبان آسیای مرکزی است که آثار خود را به الفبای اصیل فارسی نوشته است.

وی روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در دوشنبه، درباره تغییر الفبای فارسی گفت: در حدود ‪ ۱۵‬سال نخست تصرف آسیای مرکزی توسط بلشویکها، الفبای فارسی در این خطه رایج بود، بعد از استحکام حکومت شوروی مدتی الفبای لاتین را جایگزین آن کردند و بعد الفبای روسی سیریلی جای خط لاتین را گرفت.

او افزود: علت رواج الفبای لاتین در آسیای مرکزی این بود که سران شوروی قصد داشتند خود الفبای زبان روسی را از سیریلی به لاتین برگردانند و رواج آن برای زبان‌های آسیای مرکزی از جمله فارسی، حالت آزمایشی داشت اما با پذیرفته نشدن تغییر خط روسی به لاتین از سوی کارشناسان و متخصصان زبان و ادبیات روسی، از این امر منصرف شدند.

شکورزاده درباره تلاش‌هایی که برای بازگشت به الفبای فارسی در این خطه صورت گرفت نیز گفت: در دوران ‪ ۷۴‬ساله شوروی هیچگاه مساله بازگشت به خط فارسی در میان تاجیکها مطرح نشد، به جز در سال‌های فروپاشی شوروی که گروهی از روشنفکران و نهادهای فرهنگی تاجیکی گفتند که باید به الفبای فارسی و در واقع به اصل خود برگردیم.

وی اضافه کرد: از ‪ ۱۹۹۰‬تا ‪ ۱۹۹۲‬میلادی آموزش الفبای فارسی، با سرعت در تاجیکستان جریان داشت و فارسی‌شناسان از طریق تلویزیون تدریس الفبای فارسی را آغاز کردند.

وی گفت: قبل از آن هم این طور نبود که تاجیکان با الفبای فارسی ناآشنا باشند و در خانواده‌های مذهبی و عاشق زبان فارسی این خط خودآموزی می‌شد.

از سوی دیگر در دانشکده‌های تاریخ و زبان و ادبیات فارسی، الفبای فارسی به عنوان متون کلاسیک تدریس می‌شد و در سال‌های ‪ ۹۰‬به بعد این اصطلاح عوض شد و نام الفبای نیاکان جای آن را گرفت.

او افزود: من با هیچ یک از این نام‌ها موافق نیستم، نه متن کلاسیک و نه الفبای نیاکان، زیرا هر چیزی نام خود را دارد و نام این الفبا نیز الفبای فارسی است.

شکورزاده گفت: پس از استقلال تاجیکستان، تلاش‌هایی برای بازگشت به الفبای فارسی صورت گرفت که به علت جنگ داخلی پنج ساله (‪ ۱۹۹۲‬تا ‪ (۱۹۹۷‬ کمرنگ شد و سرانجام اینکه دست کم در ‪ ۱۲‬سال اخیر کوشش‌هایی برای این کار در جریان است و عده‌ای از روشنفکران در آرزوی آن هستند.

او افزود: از این زمان در شش سال آخر مدارس چند ساعتی الفبای پارسی تدریس می‌شود و آموزش این خط از طریق آموزشگاه‌های خصوصی نیز به سرعت ادامه دارد و در خانواده‌ها نیز چهار کتاب (پندنامه عطار و سه کتاب فقهی) و قرآن از طریق فارسی تدریس می‌شود ولی هنوز چون حدود ‪ ۸۰‬ درصد مردم بخوبی نمی توانند خط فارسی را بخوانند و بنویسند.

وی اظهار امیدواری کرد که تا یک دهه دیگر امکان جایگزینی کامل الفبای فارسی با سیریلیک میسر شود.

شکورزاده در پاسخ به اینکه چرا پس از پایان جنگ داخلی تاجیکستان تلاشها برای حرکت به سوی نگارش با الفبای فارسی تاکنون به نتیجه نرسیده است، گفت : دو بار در سال‌های ‪ ۲۰۰۱‬ و ‪ ۲۰۰۹‬ در دولت و مجلس کشور، تلاشهایی برای این کار صورت گرفت اما در ابتدای استقلال تاجیکستان و سال‌های بعد از استقلال و پایان جنگ داخلی، کمونیست‌ها در کشور نفوذ فراوانی داشتند و مانع این کار می‌شدند.

او گفت: کمونیست‌ها و طرفداران روسیه هنوز هم در کشور از جمله پارلمان هستند واستدلال‌هایی می‌کنند از جمله اینکه بسیاری که به خط فارسی آشنایی ندارند و در صورت رسمی شدن این خط، کارشان را در ادارات و مطبوعات از دست می‌دهند و یا اینکه کشور از قافله علم و تمدن عقب می‌مانند.

شکورزاده تصریح کرد: این افراد در جهل مرکب هستند زیرا مردم ایران و افغانستان که به خط فارسی می‌نویسند از این قافله دور نیفتادند و بر عکس ایران پیشرفت‌های علمی زیادی هم داشته است.

وی درباره اهمیت زبان فارسی توضیح داد: نخست اینکه با آشنا نبودن با خط فارسی ما از دایره‌های محافل بزرگ فارسی‌زبانان منطقه و جهان دور می‌افتیم و مخصوصا همبستگی ما با شاعران، نویسندگان ، روزنامه‌نگاران و دانشمندان ایرانی و افغانستان سست شده است.

شکورزاده اضافه کرد: مساله دیگر اینکه فارسی‌زبان جهان اطلاع کاملی از تاجیکستان و مردم آن ندارند و مشکل سوم این است که با محروم شدن از الفبای فارسی از دستاوردهای علمی و ادبی پارسی زبانان هم محروم می‌شویم.

وی افزود: شاید تاکنون تنها پنج درصد آثار بزرگان ادب و علم فارسی که در طول هزار سال بدین زبان نوشته شده به خط سیریلیک برگردانده شده است و هنوز میلیون‌ها کتاب، تذکره و آثار علمی و فلسفی در کشورهای مختلف حوزه زبان فارسی در قدیم و حال مانند ایران، هند و ترکیه و حتی کتابخانه‌های سمرقند و بخارا هستند که ما نمی‌توانیم از آن‌ها استفاده کنیم و بدین جهت از چندین جبهه زیان می‌بینیم.

میرزا شکورزاده تاکنون ‪  ۲۰‬کتاب در موضوعات تاریخ و ادبیات به الفبای فارسی گردآوری و تالیف کرده است که از جمله معروفترین آنها تاجیکان در مسیر تاریخ، تاجیکان، آریایی‌ها و فلات ایران، پرنیان و حریر و ابریشم بوده که تمام این کتاب‌ها در ایران و تعدادی در افغانستان به چاپ رسیده است.

وی عضو پیوسته اتفاق (اتحادیه) نویسندگان تاجیکستان است و جوایز متعددی از جمله جایزه ادبی دولتی علامه عینی را در تاجیکستان دریافت کرده است.

  • 0

    Overall Score

  • ‎رتبه‌بندی خوانندگان‫:‬0 Votes

هم‌رسانی

‎دربارهٔ زبان فارسی

احتمالا به این‌ها نیز علاقه‌مندید:

4 comments on “ادیب تاجیک خواستار کمک متخصصان زبان فارسی به تاجیکستان شد

  1. ساناز
    ۲۴ مهر ۱۳۸۹ at ۲۱:۲۵

    تاجیکستان نمونه‌ی خوبی برای توجه به مشکلات تغییر خط است.

    • قیام الدین
      ۱۳ آبان ۱۳۹۱ at ۰۱:۳۵

      با سلام و درود بلی در تاجیکستان با زبان سعدی و مولانا، خیام و عطار و … گپ می زنند و با شنیدن اشعار این بزرگان نهایت لذت روحی را می برند ولی با دبیره ی پوشکین و گوگل و لنین می نویسند. و تنها کشوری که بتواند تاجیکان را از این سختی بیرون بیاورد ایران می باشد ولی با کمال تاسف به علت برخی از سهل اگاری و بی اهمیتی نهادهای دولتی هر دو کشور این امر مهم نادیده گرفته شده است. پس از بیست سال استقلال تاجیکستان خیلی از جوانان تاجیک می توانند به زبان چینی گپ بزنند و با خط چینی بنویسند و همچنین انگلیسی و آلمانی، که باعث بسیار خوش حالی شخصا بنده می باشد ولی در مقایسه به زبان های گفته شده خیلی از جوانان تاجیک نمی توانند با خط پارسی بنویسند و یا بخوانند تاکیداً یادآور می شوم که وقتی کلام لسان الغیب را می شنوند و بیان شیخ شیراز را درک می کنند غرق شادی می گردند و با آهنگ مولانا و با صدای دولتمند خال به رقص و سماع می پردازن. خدایا به امید خودت

  2. هوشنگ وفائی
    ۱ تیر ۱۳۹۱ at ۱۹:۱۹

    من مترجم – محقق – نویسنده و مدرس هستم . زبان انگلیسی درس میدهم اهل تهران هستم. علاق بسیاری به دیدن ا ز تاجیکستان دارم ولی ظاهرا نیاز به دعوت نامه برای اخذ و گرفتن ویزا هست. علاقمند هستم با اهل قلم و دانشمندان و اندیشمندان و هنرمندان و مدرسین و پژوهشگران تاجیک آشنا شوم.
    vafaiiii@yahoo.com

  3. هوشنگ وفائی
    ۱ تیر ۱۳۹۱ at ۱۹:۲۲

    اگر نشست و کنفرانسی در این رابطه تشکیل شود و به من اطلاع داده شود و دعوت به عمل آید خوشحال خواهم شد شرکت کنم
    vafaiiii@yahoo.com

دیدگاه شما چیست؟

Your email address will not be published. Required fields are marked *