فينگليش يا فارگيليسي؟

این روزها همه جا صحبت از هزینه پیامک اپراتورهای مختلف و تمهیدات و تلاش‌های شرکت‌های وطنی و در رأس آنها همراه اول برای ترغیب و تشویق کاربران ایرانی به فارسی نویسی است.

اپراتور دولتی همراه اول مدت‌ها بود که پیگیر تشویق کاربران به ارسال SMS فارسی بود که سرانجام امسال با تفکیک و کاهش هزینه پیامک‌های فارسی این مهم را محقق کرد.

متعاقب اعلام شرکت مخابرات مبنی بر کاهش هزینه ارسال پیامک‌های نوشته شده به زبان فارسی تا ۸۹ ریال و افزایش قیمت پیامک لاتین تا ۲۲۲ ریال، این شرکت با همکاری مرکز فناوری دانشگاه شریف اقدام به تهیه و تولید نرم‌افزار مخصوصی هم برای ارسال پیامک فارسی کرد، به نام «پیام‌رسان فارسی».

بگذریم از این که ایرادات متعدد این نرم‌افزار باعث شد پس از اندک مدتی، به کنج عزلت منوی کاربران برود و کمتر دارنده تلفن همراهی از آن استفاده کند. اما در این میان به مرور دو جبهه، چه در میان کاربران و چه بین متخصصان حوزه فناوری و مخابرات شکل گرفته است.

عده‌ای با اخم‌های در هم کشیده تلاش‌های مخابرات را بدین منظور یک نوع اجبار دانسته و با اظهار تمایل به همان شیوه نگارش و ارسال پیامک با کاراکترهای لاتین، از سهولت و مزیت‌های این شیوه سخن می‌گویند. عده‌ای دیگر نیز ضمن تمجید و تحسین این اقدام مخابرات و شرکت همراه اول، از محاسن فارسی‌نویسی و لزوم این کار در راستای حفظ فرهنگ و زبان ملی تعریف می‌کنند و حتی از همراه اول خرده می‌گیرند که چرا از ابتدا چنین کاری را نکرد.

البته به نظر می‌رسد افراد گروه اول بیشتر به سبب عادت چندساله خود برای نگارش کاراکترهای لاتین است که این ایرادها را وارد می‌کنند و دلیل محکمی برای انتقاد خود ندارند، والا کدام ایرانی است که به زبان مادری و ملی خود دلبسته نباشد و نخواهد از آن استفاده کند؟

دوست دانشجویی تعریف می‌کرد یک بار استاد زبان انگلیسی آنان از دانشجویان کلاس پرسیده است: «کدام یک از شما در گوشی همراه خود از منوی فارسی استفاده می‌کنید و پیامک‌هایتان را به فارسی می‌فرستید؟» چند نفر دستشان را بلند کردند. استاد فرهیخته ما(!) با اوقات تلخی، این افراد را خطاب قرار داده که دانشجویی که از منوی انگلیسی استفاده نکند، پس حتماً زبان به خوبی بلد نیست و به همین اکتفا نکرده و چند نمره‌ای هم از نمره پایان ترم این دانشجویان بخت برگشته کم کرده است.

وقتی طرز فکر و برداشت یکی از استادان دانشگاهی ما اینگونه باشد که سطح سواد و آشنایی دانشجویانش را با زبان انگلیسی، با استفاده آنان از منوها و نرم‌افزارهای انگلیسی بسنجد، از بقیه چه انتظاری می‌توان داشت؟ در عجبم که حالا دانستن معنای کلماتی مثل Open و Save چه کمک والایی می‌تواند به سواد دانشجویان و افراد بکند!

به نظر می‌رسد این طرز فکر و تفکراتی از این دست که مختص برخی معدود افراد شیفته غرب و از خود بیگانه است که صرف نوشتن و خواندن چند کاراکتر یا کلمه انگلیسی را حمل بر سواد خود و دیگران می‌کنند، دیگر در قرن بیست و یکم که تمام جهانیان به اهمیت حفظ فرهنگ و خط و زبان خود در این دنیای پرتلاطم پی برده‌اند، تفکری قدیمی، منسوخ و مردود باشد.

ای کاش دست کم این قبیل افراد چشم خود را باز می‌کردند و می‌دیدند که همان خارجی‌ها و غربی‌ها از مدت‌ها پیش‌تر برنامه‌های خود را برای حفظ فرهنگ و زبان ملی و بومی خود آغاز کرده‌اند و اقداماتی اساسی نیز در این راه انجام داده‌اند.

مسئولان کشور فرانسه از اواسط دهه ۹۰ نسبت به نفوذ روزافزون زبان انگلیسی از طریق محیط مجازی و گرایش به ناچار مردم این کشور به وب‌ پیج‌های انگلیسی ابراز نگرانی کردند. حاصل آن نگرانی‌ها و تلاش‌ها این است که هم اکنون در کافی‌نت‌های فرانسه و خانه‌های مردمان فرانسه دیگر کمتر صفحه‌ای به زبان انگلیسی باز می‌شود.

از کشورهای غیرغربی هم اگر بخواهیم مثال بزنیم، نمونه بارز آن چین است که در اثر مراقبت‌ها، تمهیدات و بعضا سخت‌گیری‌های مسئولان امور ارتباطات این کشور، اکنون تمام کاربران چینی زبان، تمام ارتباطات اینترنتی و نوشتاری خود را در کلیه قالب‌ها به سادگی به زبان مادری خود انجام می‌دهند و هیچ کمبودی هم احساس نمی‌کنند.

واقعا چرا ما نیز وسعت دید خود را توسعه نمی‌دهیم و این موضوع را درنظر نمی‌گیریم که کاربرد فناوری‌های نوینی چون اینترنت و موبایل، محدود به همین چند ساله و یکی- دو دهه نخواهد بود و تازه در اول راهی هستند که به مرور هرچه گسترده‌تر خواهد شد؟

به راستی چرا به جای اینکه از فینگلیش نوشتن خود دفاع کنیم، به این نمی‌اندیشیم که کاری کنیم، حتی روزی مردمان انگلیسی زبان از خط و علایم زبان فارسی استفاده کنند و پیامک‌های خود را با استفاده از آن‌ها بفرستند؟ به نظرتان تصور موهوم و دوری است؟ پس شاید بد نباشد بدانید، چینی‌ها از هم اکنون نیز تقریبا چنین کاری را کرده‌اند و رفته‌رفته محیط اینترنت را به تصاحب خود درمی‌آورند. فقط کافی است دیدگان خود را به کمی آن سوتر بدوزیم؛ مثلاً سی یا هفتاد سال دیگر.

البته نگارنده جزو پیروان و از طرفداران نظرات کسانی مثل فوکویاما و ساموئل هانتینگتون و دیگران که معتقد به جنگ تمدن‌ها و بلعیدن تمدن‌ها توسط یکدیگر هستند، نیست. اما بی‌شک هر ایرانی واقعی و وطن‌دوستی، آرزوی سربلندی کشور خود را در هر زمینه‌ای دارد و این هم می‌تواند بخشی از مسیر اعتلای کشور عزیز ما باشد.

حال یک بار دیگر به تیتر مطلب نگاهی بیندازید. نظر شما چیست؟

برگرفته از: دنیای کامپیوتر و ارتباطات

  • 0

    Overall Score

  • ‎رتبه‌بندی خوانندگان‫:‬0 Votes

هم‌رسانی

‎دربارهٔ حسین رسولی

احتمالا به این‌ها نیز علاقه‌مندید:

10 comments on “فینگلیش یا فارگیلیسی؟

  1. akbari
    ۲۶ آبان ۱۳۸۹ at ۱۵:۵۹

    نگرانی ی ِ نویسنده در مورد پسرفت ِ زبان ِ فارسی و تاخت ِ زبانها ی ِ بیگانه (به ویژه انگلیسی) بر او قابل ِ درک است. امّا نویسنده ی ِ گرامی آگاهانه یا ناآگاهانه دو مقوله ی ِ جداگانه را درهم آمیخته است؛ یک ی انگلیسینویسی، و دیگری کاربرد ِ الفبا ی ِ لاتینی در فارسینویسی.
    باید به این دوست ِ گرامی یادآوری کرد که، خط درخدمت ِ زبان است و نه برعکس. نوشتن ِ فارسی به الفبا ی ِ لاتینی، اگر بر پایه ی ِ درستی استوار باشد نه تنها اشکال ی نه دارد، که در موارد ی مفید هم هست. برای ِ نمونه در تابلوها ی ِ راهنما، فرهنگنویسی یا در کاربردها ی ِ آموزشی، و برونمرزی ی ِ زبان. امّا این خطّ ِ کمکی باید (مانند آن چه در همه ی ِ زبانها ی ِ دیگر که به خطّ ی جز الفبا ی ِ لاتینی می نویسند) استاندارد و رسمی باشد.
    به دلیل ِ نبود ِ چُنین خطّ معیاری، و نیز پرهیز ِ فرهیخته‌گان از نوشتن به الفبا ی لاتینی، کار به دست ِ کمسوادان افتاده و هرج و مرج ی تمامعیار بر دبیره ی ِ جانشین مستولی شده است.

    • محمد
      ۳۰ فروردین ۱۳۹۱ at ۰۸:۴۱

      سلام
      اکبری محترم
      این حرفا توجیحه وبه قولی سفسته برای توجیه کار غلط
      با تشکر از دغدغه نویسنده مطلب

  2. vahind
    ۱۰ آذر ۱۳۸۹ at ۱۹:۵۴

    benazarame eintori aslan nemishe farsi nevehat

  3. Aria
    ۱۸ آذر ۱۳۸۹ at ۲۱:۳۷

    vafaadari beh Iran va zabaane Paarsi hich peyvandi beh vafaadaari be alefbaaye arabi ke be maa zoorchepaan shodeh
    nadaarad 
    Yek goroohe “ma’loom ol haal” !! in do raa baraaye avaam myaamizand keh mardm baraaye “zabaan” e pasrii ham shodeh, az in xatt e be dard nakhor paasdaari konnad.

  4. صهبا
    ۴ دی ۱۳۸۹ at ۱۶:۱۱

    طرفداری متعصبانه از خط و زبان یک چیز است و نگاه زبان‌شناختی یک چیز دیگر. خط فارسی از بدو پیدایش هیچ وقت ابداع و اکتشاف ایرانی جماعت نبوده است و محصول سامیان بوده که به دست ایرانی ها رسیده و بعد از اسلام نیز خط عربی (نژادی سامی) با افت و خیزهای مختلف از عهد صفاریان برای زبان فارسی مورد استفاده قرار گرفته و به نوعی تابعیت ایرانی برای خود گرفته است. این خط در بسیاری موارد کارآیی‌ ندارد و هرکسی که بنا به علائق میهن‌دوستانه خود بخواهد به غیرت افتد و این‌عیب‌ها را پرده پوشانی کند راهش به ترکستان است. اما در استفاده از خط لاتین یا همان فینگیلیش برای مکاتبات باید دید این گونه نگارش کجا کار را سهل می‌کند و کجا کار را دشوار. چنان که وقتی این نظر را می‌گذارم برای من راحت تر است به فارسی بنویسم و بدان صورت لاتین نوشتن را عادت ندارم چرا که ابزار چنین نگارشی برایم فراهم است و دیگران نیز به سادگی می‌خوانند و می‌فهمند. اما این کار نه از روی تعصب و ملی‌گرایی است بلکه از سر سادگیست و هرچه سهل تر باشد مردم بیشتر دوست دارند. اگر می‌گوییم مرسی به جای متشکرم یا سپاسگزارم یا الحمدالله دلیل آن اجتماعی – زبان‌شناختی است. اگر مردم تا چند سال قبل می‌گفتند موبایل و امروز تلفن همراه نیز دلیل اجتماعی زبان‌شناختی دارد. در بحث در این خصوص باید از ابزار علمی سود جست. ما ایرانی‌ها مثل فرانسوی‌ها جماعت آکادمیایی هستیم یعنی قائل به آنیم که باید عده‌ای خاص متولی زبان‌باشند در مقابل انگلیسی‌ زبان‌ها عقیده دارند هیچ معدود نفری قادر نیستند برای جماعتی چند میلیونی از سخنگویان یک زبان تصمیم بگیرند. این است که در ایران ما وقتی قائل به متولی برای زبان شدیم بدمان نمی‌آید آخ و داد کنیم که این زبان بی متولی مانده و من قیمومت آن را به عهده بگیرم و بعد نظراتی هم که ارائه می‌شود بوی تعصب می‌دهد، و به آن می‌گراییم که بگوییم غلط ننویسیم غلط بنویسیم و راه رودی را که بخواهیم و نخواهیم به دریا می‌رود را به گل چپاندن سد می‌کنیم. زبان راه خود را به طور طبیعی همواره پیدا می‌کند ما باید با برنامه‌ریزی زبانی این راه را هموار کنیم تا آن که به فکر افتیم از موجودی طبیعی چیزی مصنوع دست خود بسازیم. ص.س.

    • محمد ا.
      ۱۲ دی ۱۳۹۰ at ۰۷:۰۵

      در باره نکات گفته‌شده جناب صهبا لازم‌دیدم توضیحاتی برای جلوگیری از سوء تفاهم برخی، متذکرشوم؛ که ربطی به اصل مطلب یعنی زبان‌شناسی و خط ندارد و گویا رشته تخصصی ایشان زبان‌شناسی است:
      در مورد این بند «خط فارسی از بدو پیدایش هیچ وقت ابداع و اکتشاف ایرانی جماعت نبوده است و محصول سامیان بوده که به دست ایرانی ها رسیده و بعد از اسلام نیز خط عربی (نژادی سامی) با افت و خیزهای مختلف از عهد صفاریان برای زبان فارسی مورد استفاده قرار گرفته و به نوعی تابعیت ایرانی برای خود گرفته است. »
      ۱- خط رسمی ایران امروز، انشعابات خط نسخ است (خطوط نسخی و نه کوفی!) و سابقه‌ئی در فرهنگ عرب پیش از اسلام و شبه‌جزیره عربیا (عربستان) ندارد و ایرانیان نقش اصلی در پیدایش آن داشته اند و البته در دنیا به نام خط عربی شهرت پیداکرده است. اگر خواسته باشیم خطوط نسخی را به خطوطی که عرب‌های پیش از اسلام استفاده‌می‌کردند (نبطی و…) منتسب‌کنیم دیگر اساسن چیزی به نام خطوط مستقل باقی نمی‌ماند؛ مثلن در مورد خط لاتین که در اصل از یونانی و یونانی در اصل از فنیقی و الی آخر! خطوط نسخی امروز مستعمل در خاورمیانه به مربوط به دوره تمدنی مشهور به اسلامی است به بسته زبانی که از آن استفاده می‌کنند به نام آن زبان مشهور است: عربی،فارسی، اردو، ترکی، کردی و… و نقش ایران‌زمین تاریخی عمده است و سندزدن آن به نام زبان عربی، بی‌شک جفای عظیمی است! هر چند این قضیه به معنی نادیده‌گرفتن نقش بزرگ مردمان عرب‌زبان در این تمدن نیست. زبان عربیوفرهنگ مردمان منتسب به آن، مثل هر زبان دیگری محترم و ارزشمند است.
      ۲- سامانیان مردمان ایرانی بوده اند واگر به نقشه‌ئی که در ویکی‌پدیا موجود است نگاه کنید تقریبن نیمی از این سلسله حکومت شامل خاک ایران امروزین است و از طرفی همان قسمت معادل نیمی از وسعت ایران امروزین!
      http://en.wikipedia.org/wiki/File:Samanid_dynasty_%28819%E2%80%93999%29.GIF
      غیرایرانی دانستن سامانیان گفته‌ئی ناپذیرفتنی‌ست، مثل آن می‌ماند آلمانی‌ها سلسله‌ی شارلمانی را غیرآلمانی بدانند چرا که پایتخت و تقریبن نیمی از وسعت شارلمانی در خاک فرانسه‌ی امروز است و همین مورد در باره فرانسوی‌ها صدق می‌کند، در واقع دوران حکومت شارلمانی هم‌زمان بخشی از هویت آلمانی‌ها (رایش اول) و فرانسوی‌ها (مؤسس کشوری به نام فرانسه) است!
      امروزه مباحثی مثل نژاد انسانی کهنه و منسوخ‌شده است و تفکر بر این است همه انسان‌ها از یک نژاد به نام انسان هوش‌مند در برابر دیگر نژادهای منقرض‌شده مانند نئاندرتال… نکته مهم این‌که چیزی به نام نژاد سامی یا هند-و-اروپایی و آریایی، چینی، مغولی و آلتایی … و دیگر گروه‌های فرهنگی و زبانی وجود ندارد و این‌ها همه خانواده زبانی و دست بالا (در مواردی) فرهنگی هستند!
      در ضمن با نظر جناب صهبا موافق ام که زبان به معلق به همه جامعه سخن‌گویش است و هرکس دانش و توان در خود می‌بیند می‌تواند در زمینه آن فعالیت‌کند (رویکرد انگلیسی). البته به خاطر منافع سیاسی برخی ودخالت‌شان، متاسفانه مباحث زبان، آلوده مزاحمت‌های سیاسی، امنیتی، ایدئولوژیک و حتا مذهبی شده است! ولی این موضوع اساسن جنبه علمی-فنی و در مواردی جنبه فرهنگی و انسان‌شناختی دارد و ربطی به سیاست و انسابش ندارد و دخالت سیاست جز ایجاد مشکل و مزاحمت و انحراف از مسیر صحیح و عدم پیش‌رفت، حاصلی در پی نخواهد داشت!

    • محمد
      ۳۰ فروردین ۱۳۹۱ at ۰۸:۴۶

      اعراب این خط را از غیر عرب ها گرفتند
      و اون چیزی که الان میبینیم
      بسیار متفاوت از خط اولیه بود که مسلمانان گرفتند از غیر عرب های شام
      بیشتری همت را ایرانیان در ساخت این خط داشتند

  5. civilar
    ۱۲ فروردین ۱۳۹۰ at ۰۱:۴۰

    در مورد فینگلیش نویسی، از هماهنگ نبودن خیلی از نرم افزارها و برنامه ها با فارسی نویسی که بگذریم، همیشه معتقد بودم یکی از دلایل تنبلی است و دیگری عدم دانش صحیح فارسی نویسی است.
    متاسفانه باز هم تکنولوژی بدون فرهنگ وارد کشور ما شد، ورود چت به کشور ما باعث شد تا کشور ما به سمتی برود که برای برخی فارسی تایپ کردن مشکل تر از فینگلیش نویسی باشد و شوربختانه تر این که برخی به این کار خود مفتخر هم هستند. در ادامه هم پیامک به عنوان یک معضل جدید وارد ماجرا شد.
    اما خوشبختانه در یکی دو سال اخیر بسیاری از سایت های ایرانی با الزام کاربران به نوشتن به زبان فارسی جلوی این رشد گرفته شد و شاید بتوان گفت که رشدی منفی پیدا کرده است. همچنین ورود ابزارهای تبدیل فینگلیش به فارسی هم در این امر بی تاثیر نبوده است.

  6. hamidreza
    ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ at ۱۵:۵۲

    به نظر من هم مسئله ی حفظ خط از حفظ زبان کاملا جداست. هیچ ایرانی ای نیست که نخواد زبان مادری اش توی دنیای مدرن بمونه. اما نکته اینجاست که خط کنونی زبان فارسی در همه ی زمینه ها جوابگوی نیاز ما نیست. بازهم تاکید میکنم در همه زمینه ها. چون بعضی جاها با استفاده از همین خط هم نیاز ما برطرف میشه. به همین دلیل بهتره خط دومی رو تصویب کنیم. این خط دوم همون خط لاتین با اندکی تغییره. استفاده از این خط خیلی راحته چون اکثر افرادی که با اینترنت و موبایل و… سر و کار دارن با فینگلیش نوشتن آشنا هستن.

  7. محمد
    ۳۰ فروردین ۱۳۹۱ at ۰۸:۵۲

    سلام
    خط فارسی روح بخشه

    یک جله فارسی روی لباس که جدیدا مد شده روببینید
    خط انگلیسه خطی تکامل نیافتست که هیچ حسی روبه انسان نمیده
    خط فارسی (خوشنویسی)هنره
    اما خط انگلیسی هنر نیست بلکه هیچ خطی در دنیا هنر نیست
    خط هندی خط تایلندی و……

دیدگاه شما چیست؟

Your email address will not be published. Required fields are marked *