بابک افروزی -
اگر بخواهید از این «چیز»های اینترنتی که وقتی نشانی آنها را به مرورگرها میدهید باز میشوند، ایجاد کنید و آن «چیز»تان فارسی باشد؛ مطمئنا این سوال برایتان پیش میآید که این «چیز» را به فارسی چه بنامید.
خیلی راحت است که مانند خیلیها با این فرض که وامگیری زبانی امری معمولی است، از «وب سایت» استفاده کنید یا مانند برخی دیگر بنویسید «سایت اینترنتی» تا اندکی به کلمات فارسی شبیهتر باشد (با اضافه کردن یک «ی» نسبت به انتهای «اینترنت»). راه دیگری که احتمالا به نظرتان میرسد این است که به «چیز» فرهنگستان زبان فارسی مراجعه کنید و ببینید که این نهاد رسمی پاسدار زبان فارسی برای معادل فارسی website چه پیشنهادی داده است.
به «چیز» فرهنگستان زبان فارسی وارد میشوید و میبینید که در پایین صفحه نوشته شده است: «درباره پایگاه». از این که به این زودی به پاسختان رسیدهاید بسیار خوشحال میشوید. حالا فهمیدهاید که «پایگاه» معادل فارسی website است. به هر حال شما در حال مشاهدهی «چیز» فرهنگستان زبان فارسی هستید و هر چه کارشناسان آن بهکار برند، مطمئنا درست و تصویب شده(!) است. برای اطمینان از این که درست فهمیدهاید، در «چیز» فرهنگستان website را جستجو میکنید. چنین تصویری مشاهده خواهید کرد:
با تعجب میبینید که «پایگاه» یا «پایگاه اینترنتی» در بین نتایج حاصل از جستجو وجود ندارد. سوال مهمی که در اینجا برایتان مطرح میشود این است که چرا فرهنگستان معظم زبان فارسی واژهای را که به تصویب نرسانده در «چیز» رسمی خود استفاده میکند و حتی خود فرهنگستان هم به واژههای تصویبی خود توجه نمیکند!؟ در این فکر هستید که به خود میگویید بهتر است معادل site را نیز
جستجو کنید. میبینید که فرهنگستان عزیز با تفاوت قایل شدن بین "site" و
"website" پایگاه را اختصاصا برای "site" پیشنهاد داده است.
در هر حال این اتفاق موجب دلسردی شما نمیشود و این بار بهجای برعکس دیدن قضایا یادتان میآید که شما بهدنبال این نیستید که آیا «پایگاه» تصویب شده است یا نه. شما بهدنبال این هستید که این «چیز» را چه بنامید. بنابر این به دقت نتایج جستجوی "website" را بررسی میکنید. میبینید که در «چیز» فرهنگستان برای Website و website (تفاوت در بزرگ یا کوچک نوشتن حرف W است) دو معادل متفاوت «تارنما» و «تار نما» (با فاصله بین «تار» و «نما») پیشنهاد شده است. اول به خود میگویید مطمئنا این یک غلط املایی است؛ اما با اندکی تامل به این نتیجه میرسید که امکان ندارد فرهنگستان زبان فارسی که باید پاسدار زبان فارسی باشد، چنین اشتباهی کرده باشد. به هر حال مطمئنا فرهنگستان میداند که «چیز»ش مرجع بیچون و چرای همهی فارسیزبانان است و حتما «تار نما» با «تارنما» و نیز website با Website فرق داشتهاند که اینجا متفاوت فرض شدهاند. در این لحظه است که این سوال برایتان پیش میآید که این «چیز ِ» من website است یا Website و من باید «تار نما» بنویسم یا «تارنما». حتی ممکن است به خود بگویید وقتی در فارسی «تارنما» با «تار نما» فرق دارد، نکند در انگلیسی هم website باweb site (با فاصلهای میان web و site) فرق داشته باشد. سپس به ذهنتان میرسد که نکند این «چیز» من اصلا “Web site” (با فاصله و حرف W بزرگ) است و از ابتدا اشتباه جستجو کرده باشم. این میشود که در «چیز» فرهنگستان "web site" را جستجو میکنید و نتیجهی زیر را میبینید:
اولین سوالی که برایتان پیش میآید این است که اگر «باشگاه» و «دانشگاه» و «زایشگاه» سرهم نوشته میشوند، چهطور است که فرهنگستان عزیز «وب گاه» را جدا پیشنهاد داده است (آن هم نه با نیمفاصله که با فاصلهی کامل!!)!؟ ناگهان به خودتان میآیید و میبینید که نه تنها جواب سوال اولتان را پیدا نکردهاید، بلکه مشکلاتتان دو چندان شده است. مردد میمانید که از بین «تار نما» و «تارنما» و «وب گاه» کدام یک را انتخاب کنید. این جاست که باید انسان نکتهبین و اهل دانشی باشید که بتوانید بفهمید صاحب Website هستید یا website یا Web site که آن را «تارنما» یا «تار نما» یا «وب گاه» بنامید (و نه «وبگاه» آن گونه که در صفحهی «درباره پایگاهِ» چیز ِ فرهنگستان آمده است زیرا «وبگاه» به صورت چسبیده تصویب شده نیست!). احتمالا به یک منبع انگلیسی زبان مراجعه میکنید تا ببینید این سه چه تفاوتی در زبان انگلیسی داشتهاند که فرهنگستان محترم زبان فارسی لطف کرده است و با موشکافی مثالزدنی برای هر یک از آنها یک معادل خاص انتخاب کرده است. یکی از اولین منابع انگلیسی که احتمالا به آن رجوع خواهید کرد «چیز» ویکیپدیا (Wikipedia) است و اولین جملهای که در مدخل "website" آن خواهید خواند این است:
A website (alternatively, web site or Web site) is...
اگر مثل من زبان انگلیسیتان خوب نباشد با مراجعه به لغتنامهی انگلیسی-فارسی خواهید دید که “Alternatively” در این عبارت این نکته را میرساند که این سه را میتوان به جای یکدیگر به کار برد و در زبان انگلیسی"Web site"، "web site" و "website" با هم تفاوتی ندارند. اما مسلما تمام این کشفیات در مورد زبان انگلیسی دردی از شما دوا نکرده است و هنوز نمیدانید «چیز»تان را چه بنامید. این میشود که به خود میگویید بهتر است برای پیدا کردن پاسختان به «چیز» شورای گسترش زبان فارسی مراجعه کنید. هرچه باشد آنها مسئول گسترش زبان فارسی هستند و مسلما واژههای درستی بهکار میبرند. از سوی دیگر احتمالا شورای گسترش زبان فارسی پیرو واژههای مصوب فرهنگستان است و بدین ترتیب شما که برایتان استفاده از واژههای مصوب فرهنگستان خیلی اهمیت دارد، با توجه به واژهای که شورای گسترش زبان فارسی برای «چیز»ش به کار برده است، میتوانید بفهمید که بهترین واژهای که از بین پیشنهادهای فرهنگستان یعنی «تار نما»، «تارنما» و «وب گاه» می شود برای نامیدن یک «چیز» انتخاب کنید کدام است. به «چیز» شورای گسترش زبان فارسی مراجعه میکنید و با صحنهی زیر روبرو میشوید:
با کمال تعجب مشاهده میکنید که شورای گسترش زبان فارسی با احترام کامل به فرهنگستان زبان فارسی از «منزلگاه الکترونیکی (!!)» به جای «چیزی» که فرهنگستان حداقل سه(!) جایگزین برای آن پیشنهاد کرده، استفاده کرده است.
از این جا به بعدش را دیگر نمیدانم؛ تصمیم با خودتان است که این «چیز»تان را مانند آن چه در چیز طرح ملی نرمافزار آزاد آمده است «درگاه» بنامید و یا «سایت»، «وب سایت»، «سایت اینترنتی»، «وبگاه»، «وب گاه»، «تارنما»، «تار نما»، «پایگاه»، «پایگاه اینترنتی» و یا حتی «منزلگاه الکترونیکی» را انتخاب کنید. البته ممکن است بخواهید در این «معادلآباد» بیکلاه نمانید و خودتان یک معادل دیگر (مانند «تارگاه» یا «تارنگار»!) پیشنهاد دهید که باز هم مسلما تصمیم با خودتان است!
از من که به شما خیری نرسید و این «چیز»تان همچنان میان زمین و هوا بیاسم ماند، لااقل شما را قسم به جان هر که دوست دارید، خیری برسانید و دعا کنید خداوند عاقبت فرزندان این قوم فارسی زبان را به خیر کنند و عمر با عزت به همهی دلسوزان آگاه و ناآگاه این زبان عنایت فرمایند. آمین!
تمامی تصاویر 19/خرداد/1387 گرفته شدهاند.
برای بزرگ شدن تصاویر بر روی آنها کلیک کنید.
»»شما هم میتوانید نوشتههای خود را برای زبان فارسی بفرستید.
در جستجوی نامی برای «چیز» 
