:: زبان فارسی | سرمقاله | خط و زبان مادری فرزندان فارسی‌زبان ::

خانه » سرمقاله » خط و زبان مادری فرزندان فارسی‌زبان

خط و زبان مادری فرزندان فارسی‌زبان

۳۰ بهمن ۱۳۸۷

سهیل خسروی‌پور - بنابر آمار نیمه رسمی، دومیلیون و هفتصدهزار تا سه‌میلیون و پانصدهزار ایرانی در خارج از کشور زندگی می‌کنند[۱] [۲]. درصد قابل توجهی از این افراد را فرزندان ایرانیان مقیم خارج از کشور تشکیل می‌دهند که در جامعه‌ٔ میزبان رشد کرده‌اند و سابقهٔ تحصیل در ایران را ندارند. در برخورد با این نوجوانان و جوانان درمی‌یابیم که بیشتر آنان یا به کلی قادر به خواندن و نوشتن به خط فارسی نیستند و یا در به کارگیری آن با مشکلات جدی روبرو هستند. بسیاری از این فارسی‌زبانان نسل دوم و سوم به خوبی به زبان فارسی صحبت می‌کنند اما نداشتن مهارت کافی در به کارگیری خط فارسی باعث شده است تا نتوانند به زبان مادری خود مطالعه کنند و همین امر آنان را از جامعه‌ٔ فرهنگی خود دور کرده است.
می‌توان از موارد زیر به عنوان برخی از دلایل عدم توانایی خواندن و نوشتن این افراد به خط فارسی نام برد:
- پیچیدگی خط کنونی فارسی و نیاز به تمرین و پشتکار فراوان برای آموزش آن
- نبود احساس ضرورت یادگیری خط از سوی خط‌آموز
- تعداد اندک مدرسه‌ها و معلمان فارسی‌زبان موجود نسبت به گستردگی جغرافیایی محل سکونت ایرانیان مقیم خارج از کشور
- یادگیری خط فارسی به دور از گروه دوستان هم‌مدرسه‌ای و اضافه بر برنامه‌ٔ روزانه خط‌آموز
- نبود علاقه و یا دانش کافی در میان پدران و مادران برای آموزش خط فارسی به فرزندانشان
با توجه به این که تجربه نشان داده است که آموزش همگانی خط فارسی به کسانی که در خارج از کشور رشد می‌کنند امکان‌پذیر نیست، به نظر می‌رسد استانداردسازی خطی برپایهٔ خط لاتین و انتشار کتاب‌های مهم فرهنگ ایرانی و راه‌اندازی تارنماهایی به آن خط برای ایرانیان مقیم خارج از کشور الزامی است[۳].
روز سوم اسفند (بیست و یکم فوریه) از سوی یونسکو به نام «روز زبان مادری» نامگذاری شده است. امید است تا روز زبان مادری سال آینده راه حلی برای خواندن و نوشتن فارسی‌زبانان مقیم خارج از کشور ارایه داده باشیم و صدها‌هزار تن از فرزندانمان را بدون پشتوانه‌ٔ فرهنگی و زبانی در جوامع میزبان تنها نگذاریم.

پانویس:
[۱] به نقل از سید علی ریاض، رییس فراکسیون ایرانیان خارج از کشور مجلس، در گفتگو با جهان‌نیوز.
[۲] از آمار افغان‌ها و تاجیک‌های مقیم خارج از کشورهای فارسی‌زبان آماری در دست نیست، اما آنچه در این نوشتار گفته شده است برای هم‌زبانان افغان و تاجیکمان نیز درست است.
[۳] استانداردسازی چنین خطی مزایای دیگری (و البته معایبی) نیز دارد که در نوشتاری دیگر به آنان اشاره خواهم کرد.

نظر دهید

عزیزی در ۳۰ بهمن ۱۳۸۷ ساعت ۲۲:۳۷ نوشته است:

یک نکته‌ی جالب این است که این افراد همان طور که شما اشاره‌ای کردید علاوه بر خواندن، نوشتن فارسی نیز نمی‌داندند و حتی نمی‌توانند عواطف خود را به زبان مادری خود بنویسند. مشکلات یکی دو تا نیست

علی در ۳۰ بهمن ۱۳۸۷ ساعت ۲۳:۵۲ نوشته است:

من خودم هر سه تا برادرزاده هام خارج از کشور بزرگ شدن و همین موضوع توشون صدق می کنه. با این که برادرم خیلی سعی کرده ایرانی بزرگشون کنه اما چون مطالعه ندارن اصلا چیزی درباره فرهنگ ایرانی نمی دونند.

کاشانی در ۰۱ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۰۱:۳۲ نوشته است:

موافقم

محمد رضایی در ۰۱ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۱:۱۱ نوشته است:

با سلام. در واقع اینان سواد خواندن و نوشتن فارسی ندارند و از نظر فارسی بی‌سواد محسوب می‌گرددند و همین امر باعث می‌شود که جذب جامعه‌ای که در آن نمو نموده‌اند شوند. و به خصوص نسل پس از آنان عملا یک خارجی می‌شود. به بیان بهتر می‌توانم بگویم که اگر فکری نشود ما بخشی از جامعه‌ی فارسی‌زبان را از جامعه‌ی خود رانده و تقدیم جوامع دیگر کرده‌ایم. سپاسگزارم

حمیرا - تارنما/وبنوشت - در ۰۱ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۹:۵۲ نوشته است:

به نظر من آنچه توسط کلاسهای آموزش زبان فارسی کودکان خارج از کشور نادیده گرفته شده و سبب ناموفق بودن آنها در آموزش خواندن و نوشتن فارسی بوده است ندانستن تفاوت ادبیات و زبان است. بسیاری از این کودکان با زبان مشکل دارند، زبان آنها بسیار محدود است و به گستردگی زبان کودکانی که در ایران بزرگ می شود نیست ولی این مدارس به روش سنتی کتابهای مدارس ایران را تدریس کنند.
پسر من در یکی از این مدارس بود و من همیشه سعی می کردم به معلم بگویم این مهم نیست اگر لزت را به ز نوشته و تشدید نگذاشته( که البته شاید به خط هم مربوط می شود) مهم این است که شاید بداند بگذار همان بذار است و مهم این است که بتواند نامه ای به پدر بزرگش بنویسد بجای خواندن شعر. ولی به نظر می رسد که در ذهن ما ادبیات و زبان و ادبیات و فرهنگ چنان آمیخته هستند که نمی توانیم مشکل زبانی کودکان نسل دوم را دریابیم و اینگونه است که بسیاری از کودکان ما زبان را فقط در حدآشپزخانه ای آن یاد می گیرند.

علیرضا گودرزی - aligoodarzi@yahoo.com در ۰۳ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۱:۳۸ نوشته است:

سهیل عزیزم سلام
ممنون از حسن نظرت
من با این قضیه مخالفم.با این کار اساس پشتوانه دبیره کنونی پارسی به خطر می افتد.آیا بهتر نیست در دوره جهانی شدن که خواه ناخواه فرهنگ مادری ما رو به غیر خودی شدن می رود به فکر حفظ اصالتها باشیم؟
هر کس هم که خواست پارسی بیاموزد به هرحال باید دشواریهای آنرا بپذیرد.

فاطمه در ۰۳ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۲:۲۵ نوشته است:

من در جایی خواندم که بین پنج تا ده درصد جمعیت ایران در خارج از کشور زندگی می‌کنند. واقعاً جمعیت زیادی است. در حدود جمعیت یکی از ابرشهرهای ایران

حمیرا بهادرانی - homeirab@gmail.com - تارنما/وبنوشت - در ۰۳ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۲۲:۳۳ نوشته است:

آقای خسروی پور
لطفاًنظر بعد از تجدیدنظرمن را
اینجا بخوانید.http://aboutpersian.blogfa.com/post-43.aspx

باسپاس
ح

علیِ نجفی - تارنما/وبنوشت - در ۰۴ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۶:۱۹ نوشته است:

به این مشکلات، بی‌قانونی، نابسامانی، هرج-و-مرج و بی‌مشروعیّتیِ فرهنگستان رو هم بیفزایید!

ناشناس در ۰۶ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۰۹:۰۱ نوشته است:

جناب علیرضا گودرزی: شما جوری حرف می‌زنید که انگار از روز ازل فارسی را با خط عربی-فارسی می‌نوشته‌اند! اصالت ما زبانمان است و نه خط آن که تا کنون بسیارها بوده. حتی در زمان ساسانیان چند خط برای نوشتن فارسی وجود داشته. اکنون هم فارسی در تاجیکستان با خط سیریلیک نوشته می‌شود و اگر به دور و برتان نگاهی بیندازید، متوجه می‌شوید که بر روی تابلوها، ...، در پیامکها،... فارسی را به خط لاتین نیز می‌نویسند. این خط است که در خدمت زبان است و نه زبان در خدمت خط. چه فایده دارد بر روی خط عربی-فارسی اصرار کنیم و بگذاریم فرزندان‌مان که در محیط غیربومی بالنده می‌شوند، یگان-دوگان از آموختن خواندن و نوشتن فارسی سر باز بزنند؟ آیا این به نفع زبان و ادب فارسی‌ست؟ آیا این حفظ اصالت است؟ به نظر من، باید حتما خطی استاندارد برای نوشتن زبان فارسی به الفبای لاتین داشت. عربی، چینی و خیلی از زبانهایی که خطشان غیرلاتین است، الفبای لاتینی استانداردی نیز دارند که در موارد گوناگون به کار می‌رود. در محیط دانشگاهی چنین خطی برای فارسی هست که با کمی بهینه‌سازی می‌توان از آن برای نوشتن فارسی استفاده کرد.

اکبری - akbari30@gmail.com در ۰۶ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۹:۳۴ نوشته است:

جناب خسروی پور عزیز سلام
نوشته شما را دوستی برای من فرستاد ار وی بینهایت سپاسگزارم. امیدوارم مشکلی که شما به آن اشاره کرده اید تا سال دیگر عملن حل شده باشد گرچه نه به صورت رسمی.
ما در /یونی لنگ پرشن فریوم / سخت به دنبال استاندارد کردن القبای فازسی بر پایه ی حروف لاتینی هستیم. خوشبختانه پس از ماهها جر و بحث بزودی نتِجه ی نهائی در گروه یاد شده به پایان خواهد رسید و با گروههای دیگر که پشنهاد مشابهی دارند وارد گفت وگوخواهیم شد. بسیار خوشحال خواهیم شد اگر از رهنمودهای شما و نیز دیگر دوستان علاقمند بر خوردار شویم.
دو صد گفته چون نیم کردار نیست.
Do sad gofte cun nim kerdär nist. Saêdi
نشانی ما
UniLang • View forum - Persian/Farsi (فارسی)

مرادآبادی در ۰۷ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۲:۵۱ نوشته است:

تنها می‌ توانم بگویم فرهنگستان کجایی؟

علیرضا گودرزی - aligoodarzi@yahoo.com در ۱۰ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۱:۱۴ نوشته است:

ناشناس گرامی
بخشی از سخنان شما را می پذیرم.اما این را در نظر بگیر که یکهزارواندی قبل نیاکان ما به هر دلیل دبیره تازی را جایگزین دبیره پهلوی کردند.در آنزمان دبیره پهلوی دیگر جوابگوی زبان جدید نبود(اگر شک دارید لطفا به کتب زیر مراجعه کنید:
1-تاریخ تطور زبان فارسی دکتر خانلری
2-تاریخ زبان فارسی دکتر ذبیح ا... صفا
3-زبان پهلوی دکتر ژاله آموزگار
4-زبان پهلوانی دکتر فریدون جنیدی و ...)
در حال حاضر دبیره کنونی مشکلی برای ما ایجاد نکرده است.و معقول نیست که برای راحتی اقلیتی گنجینه های فرهنگ خود را به دست باد خزان بسپریم!
اگر به مسایل فرهنگی علاقه دارید می توانید به مناظره مشهور سید حسن تقی زاده و محمد علی فروغی هم مراجعه فرمایید!

روشنک - roshanaks@Gmail.com در ۱۰ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۶:۰۰ نوشته است:

تمام زبانهای دنیا رو به یکی شدن هستند
هیچ تلاشی نمی توان در زمینه ممانعت از این امر انجام داد؛ نمی توان به زور واژه رایانه را بجای کامپیوتر به خورد مردم داد؛حتی برای ایرانیان داخل کشور در همین محیط فارسی زبان زندگی می کنند
تنها می توانیم شناختمان رااز پیشینه ی زبان و فرهنگمان ارتقا دهیم تا در میان زبان های دیگر با فرهنگ های متفاوت حرفی داشته باشیم برای گفتن

کاوه در ۱۳ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۰۱:۰۴ نوشته است:

«در حال حاضر دبیره کنونی مشکلی برای ما ایجاد نکرده است.» آقای گودرزی واقعا فکر می‌کنید که مشکلی ایجاد نکرده است؟ همین یک مشکل... هزار مشکل دیگر نیز ایجاد کرده است.

نبی در ۱۷ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۱:۳۸ نوشته است:

این مشکل متاسفانه برای نرک زبانان موجود در کشورمان وجود دارد.
راه حل های گفته شده بسیار مناسب می باشد ، اما وب فارسی در مقایسه با وب (مثلا چینی) به کندی پیشرفت و همگانی می شود.

دوست چینی دارم که برای تمام سایتهایی که مراجعه می کند به سایت های چینی می رود (مثلا راهنمای برنامه MATLAB) و یا اخبار و یا فیلم ها و ...
بنده برای راهنمایی در مورد برنامه به خود برنامه می روم ، برای اخبار به BBC و برای فیلم ها به İMDB می رم و حتی اگر مجبور نباشم به ویکیپدیای فارسی نیز نمی روم. اسن رفتار بنده چه در ایران و چه در اینجا مشابه بوده است. شاید راه حلی برای این رفتار ها ما را در فراگیر ساختن زبان فارسی یاری نماید

ناشناس در ۲۱ اسفند ۱۳۸۷ ساعت ۱۳:۳۸ نوشته است:

Dear Mr. Khosravi Pour,
Heritage language is best translated into Persian as \"Zaban-e miraasi\" na \"zabaa-ne maadari\" which is the equivalant of \"mother tongue/lanhaue\". These tow shoould not be confused since a person can have English as mother tongue but becuase their heirtage and ethinc background of one of the parnets is Persian, they are still considered geritage speakers. To sum up Heritage language is not the same as Mother tongue/language. I think we should use the term \"zabaan-e Miraasi\" for the word heritage langaue\"

بابایی عجب شیر - oxtay.oxtay@gmail.com در ۲۶ آذر ۱۳۸۸ ساعت ۱۴:۱۹ نوشته است:

فکری هم برای تورک ها و ... در ایران بکنید که تماما از یادگیری زبان مادریشان محروم هستند

نظر دهید

آگهی کار

هنر و رایانه