م.ف. فرزانه -
ـ آیا شما معتقدید که خط فارسی باید عوض شود؟
ـ چرا که نه؟ این چه ­تعصبی است که همه راجع به خط دارند؟ خط فقط وسیلۀ نوشتن و خواندن است. مگر زبان ما عربی است که فقط باید به عربی بنویسیم؟ یک موقعی قدرت دست عرب‏ها بود. آدم‏های باسواد نه تنها به خط عربی مینوشتند، بلکه بدون اینکه عرب باشند کتاب به عربی مینوشتند. حالا قدرت و علم دست خاج‏پرست‏ها اقتاده است و اگر کسی بخواهد واقعاً به علوم دست پیدا کند با خط لاتین بیشتر سر و کار دارد. ولی مساله در اینجا چیز دیگریست؛ معلوم نیست سرنوشت کتاب‏های فارسی که به این خط نوشته شده چه خواهد بود. اساتید محترم که سر تلفظ هر کلمه با همدیگر دعوا دارند، مجبور میشوند کلمات را با اصواتشان بنویسند. شَجاع باید تلفظ کرد یا شُجاع؟ لغات عربی را ما غالباً با معنی و تلفظ غیرعربی مصرف میکنیم. آنوقت دست فضلاء باز میشود. به همین جهت خود این اشخاص کارشکنی میکنند. میترسند که دکان فضل‏فروشی‏شان کساد بشود و دیگر ندانند از چه راهی نانشان را در بیاورند.

ـ یعنی مهمترین مدرک سوادشان املاء و تلفظ است؟
ـ پس چیست؟ روزی که بنا بشود خط را عوض بکنند باید کتاب‏ها را به خط جدید بنویسند، کتاب لغت درست بکنند، دیکسیونر اصطلاحات بنویسند... برای این کار باید پهلوی بدانند، عربی بدانند، ترکی بدانند، یونانی بدانند، تاریخ وضع لغات را دربیاورند... این‏ها کار یکی دو نفر نیست. آمده‏اند تو این خلادانی زور زده‏اند و یک فرهنگستان قلابی پس انداخته‏اند که از خشتکشان لغت درمیاورند. چرا که کاری ندارند به زبان رایج. زبان برایشان نان‏دانی است. مثل همه‏چیز دیگر.

ـ اتفاقاً یک جزوه از آقای ذبیح بهروز بدستم افتاده است که خط جدیدی را پیشنهاد میکند و گویا بوسیلۀ این خط که بر اساس شکل حرکات لب و دهان و دماغ در موقع تلفظ حروف است، بچه‏ها زود خواندن و نوشتن را یاد میگیرند.
ـ بله؟ خط جدید؟ جدید بودنش در اینست که الفبای سیری‏لیک (خط اسلاوها) و لاتن را توی همدیگر بر زده وگرنه سال‏هاست که مستشرق‏های فرنگی برای آسان کردن کار خودشان عربی و فارسی را به صورت فونه‏تیک (صوتی) مینویسند و میخوانند و با این ترانس کریپسیون (تبدیل دقیق یک خط به یک خط دیگر) دچار اشکال نشده‏اند... مگر ترک‏ها خطشان را عوض نکردند؟ چه لزومی دارد که آدم بیاید و خط من درآری بسازد؟ ... تازه اگر روزی روزگاری بخواهند کتاب‏های موجود را به خط دیگری در بیاورند دکان کسانی که با کتاب‏های خطی کسب میکنند تخته میشود... مسایل یکی دو تا نیست. این خط را فعلاً نباید کنار گذاشت. خط را به تدریج باید هوض کرد. عجالتاً باید مشکلات ساده‏اش را حل کرد. مثلاً موقع چاپ میکنند، حروف اضافه را مجزا نوشت ولی لغات مرکب را سر هم نوشت.

ـ مثلاً ؟
ـ مثلاً چاپخانه یعنی جایی که چیز چاپ میکنند، اگر چاپ و خانه را سوا بنویسی میشود دو لغت، یا آبجو یک کلمه است، آب و جو را جدا از هم بنویسی معنی‏شان عوض میشود... مثال خیلی زیاد است. باید هم چاپچی شعور به خرج بدهد و هم محصص. لغت‏های مرکب در فارسی زیاد است، خیلی وقت‏ها پساوند یا پیشاوند فارسی است، ولی لغت عربی است... این کارها را فعلاً میشود کرد تا روزی که آدم باسواد زیاد بشود. کتاب‏خوان‏ها زیاد بشوند. اگر از حالا شروع بکنند به چاپ کردن کتاب به خط لاتین، بالاخره روزی میرسد که بشود کار جدی کرد، خط جدید را رسمی کرد. بهروز آدم باسواد و خوش‏نیتی است، فقط در همه چیز اغراق میکند. چه او و چه مقدم که اسم خودش را مغ‏دم تلفظ میکند و به این ترتیب خیال میکند که اسمش را فارسی سره شده و از نژاد آریایی! زکی‏سه! این‏ها کار اتی‏مولوژی (ریشه‏شناسی لغات) را به جایی کشانده‏اند که انگار عرب‏ها از اصل زبان نداشته‏اند و این زبان فارسی است که معرب شده... نه لغت داشته‏اند و نه با همدیگر حرف میزده‏اند... این جور تعصب را باید کنار گذاشت. هر ملتی جای خودش را دارد. درست است که عرب‏ها به دنیا گه زده‏اند ولی اگر آدم ادعا بکند که از اصل وجود نداشته‏اند تازه میشود یک پا هیتلر که موجودیت هیچ ملتی را به جز ملت آلمان که فدای مزخرفاتش شد قبول نمیکرد.

این‌ها را نیز بخوانید:

» خط فارسی اصلاح‌پذیر نیست